Je bent basisarts, weet welk specialisme je voorkeur heeft en toch voelt de route naar een opleidingsplek in Nederland of België als een lastige en lange weg. Er zijn weinig plekken, veel concurrentie en geregeld hoor je: “Doe nog wat extra ervaring op” of “Misschien helpt een promotietraject.” Niet gek dus dat steeds meer basisartsen hun blik naar
Duitsland richten. Daar kun je vaak sneller starten, mét een duidelijke opleidingsstructuur en goede begeleiding op de werkvloer.
In dit artikel beantwoordt
Louise Robinson, ervaren consultant voor
Duitsland, veelgestelde vragen over specialiseren in Duitsland.
Waarom heeft Duitsland meer opleidingsplaatsen dan Nederland en België?
In Duitsland werkt het anders. In Nederland werk je vaak eerst als basisarts en zijn opleidingsplekken (zeker in sommige regio’s en specialismen) schaars. In Duitsland bestaat die 'wachtkamer' nauwelijks. Veel artsen stromen na hun studie direct door als Assistenzarzt en opleidingsplekken worden niet in vaste rondes gevuld. De instroom hangt vooral af van de capaciteit van het ziekenhuis en de opleidingsbevoegdheid van de Chefarzt. Daardoor zijn er door het hele jaar heen mogelijkheden.
Lucas uit Antwerpen greep nét naast een opleidingsplek tot AIOS orthopedie in België: “Ik werkte in een sterk orthopedisch centrum en voelde: dit is het. Maar de weg naar een opleidingsplek bleef onzeker; minder plekken, strengere selectie.”
Welke specialismen zijn kansrijk in Duitsland?
Vooral in de grote specialismen liggen er veel kansen. Denk aan (trauma)chirurgie en orthopedie, interne geneeskunde, anesthesiologie, gynaecologie en urologie. Ook cardiologie en longgeneeskunde zijn mogelijk, maar die lopen in Duitsland via de interne geneeskunde: je start als internist en specialiseert daarna verder.
Jodie (ambitie AIOS chirurgie) deelde eind 2025 haar verhaal: "Als het in Nederland niet lukt, wil ik geen extra jaar verliezen. Daarom bereid ik beide routes tegelijk voor. BKV steunt mij hier enorm in.”
En hoe zit het met dermatologie, KNO, oogheelkunde of plastische chirurgie?
Dat zijn populaire specialismen, ook in Duitsland. Daardoor is instromen lastiger, maar zeker niet onmogelijk. Wat in de praktijk vaak werkt, is starten via een 'omweg' die je juist vooruit helpt: bijvoorbeeld eerst een periode interne geneeskunde en daarna door naar dermatologie, of eerst algemene chirurgie en daarna richting plastische chirurgie. Het voordeel is dat je dan al in het Duitse systeem werkt, men je kent en je makkelijker doorstroomt. Bovendien is de opleidingsstructuur flexibel: ervaring die je al opdoet, kan soms deels meetellen.
Kan ik met een Duits specialistendiploma terug naar Nederland of België?
Ja. Duitsland is een EU-land en diploma’s worden erkend. In de praktijk zien we wel vaak dat artsen die eenmaal gestart zijn in Duitsland, er graag blijven. Niet omdat het “moet”, maar omdat het werk en leven daar vaak prettig blijkt te passen.
Wat heb ik nodig om als arts in Duitsland te mogen werken?
- De Approbation: de officiële registratie als arts. Dat vraagt even wat regelwerk, maar het pad is duidelijk.
- Je hebt minimaal Duits op B2-niveau nodig (bijvoorbeeld via het Goethe-certificaat).
- Daarnaast lever je documenten aan zoals je diploma en enkele officiële stukken. Een deel moet vertaald worden door een beëdigd vertaler.
- Als laatste stap is er het vaktaalexamen: de Fachsprachprüfung.
Hoe lang duurt het traject naar Duitsland?
Het complete traject -taal, documenten en registratie- duurt gemiddeld 9 tot 12 maanden. Ben je taalkundig sterk of spreek je al aardig Duits, dan kan het sneller. Heb je nog weinig kennis van de Duitse taal, dan neem je wat meer tijd. Dat is heel normaal.
Wat is de Fachsprachprüfung?
De Fachsprachprüfung is een toets in medisch Duits die je voorbereidt op de praktijk. Je voert een patiëntgesprek (anamnese), je schrijft een artsbrief en je bespreekt de casus met een collega. Het is dus geen 'grammatica-examen', maar een praktische toets: kun je veilig en professioneel communiceren in het ziekenhuis?
Is het slim om in een universitair ziekenhuis te starten?
Dat kan, maar veel basisartsen zijn juist beter af met een start in een perifeer ziekenhuis. De reden is simpel: je bent daar vaak minder 'een van velen' en je krijgt eerder ruimte om handelingen te doen (natuurlijk met supervisie). De lijnen zijn korter, je leert sneller en je hebt vaak direct contact met je opleider. Later overstappen naar een groter ziekenhuis is in Duitsland heel gebruikelijk.
Wat zijn de grootste verschillen in het werken als arts?
Wat artsen vaak merken zodra ze in Duitsland aan de slag gaan: er is meer rust en structuur. Overwerken is minder de norm; als je dienst erop zit, neemt een collega het over. Dat draagt bij aan een prettige werk-privébalans.
Ook die ‘Duitse hiërarchie’ waar mensen soms bang voor zijn, blijkt in het dagelijks werk vaak mee te vallen: de indeling bestaat, maar de teamsfeer is meestal collegiaal en behulpzaam — zeker als je nog bezig bent je medische Duits verder te verfijnen.
Anne (AIOS kindergeneeskunde): "Mijn voorgevoel dat de specialisten moeilijker benaderbaar zijn, klopte helemaal niet. Ze zijn juist laagdrempelig te benaderen, geven me graag extra uitleg en er heerst een gemoedelijke sfeer.”
Is wonen betaalbaar in Duitsland?
In veel regio’s (zeker rond de grens) is wonen beter betaalbaar en zijn er simpelweg meer woningen beschikbaar.
Kan ik blijven wonen in Nederland of België?
Ja, dit is goed mogelijk. Denk aan werken in Aken of Kleve en wonen in Limburg of Gelderland.
Zijn er vaste startmomenten voor AIOS in Duitsland?
Nee, dat is voor veel basisartsen een voordeel. Zodra jij klaar bent met je registratie en er is plek op een afdeling, kun je starten. Geen vaste opleidingsrondes, maar instroommomenten gedurende het hele jaar.
Kan ik al meelopen of hospiteren voordat mijn Approbation rond is?
Steeds vaker wel. Ziekenhuizen laten kandidaten regelmatig alvast hospiteren, zeker als je al ver bent in het traject of een examendatum hebt voor de Fachsprachprüfung. Dat is fijn, want je krijgt een goed gevoel bij de afdeling én het geeft soms snel duidelijkheid over een aanbod.
Heb ik veel werkervaring nodig voordat ik in Duitsland kan starten?
Ervaring helpt zeker, vooral als die aansluit bij je gekozen richting (bijvoorbeeld SEH, chirurgie, interne). Maar het belangrijkste blijft: motivatie, voorbereiding en laten zien dat je het specialisme echt wilt leren. Bovendien: omdat je toch een aantal maanden bezig bent met taal en registratie, kun je in die periode vaak nog relevante ervaring opdoen in Nederland of België. Soms kan deze werkervaring zelfs deels meetellen in Duitsland, afhankelijk van beoordeling door de artsenkamer.
Hoe helpt BKV jou tijdens dit traject?
Het traject bestaat uit veel stappen: taal, documenten, aanvraag, examen en tenslotte de match met een ziekenhuis. BKV begeleidt je daarin van begin tot eind: van overzicht en planning tot contact met ziekenhuizen, open/meeloopdagen en ondersteuning bij het registratieproces. Zo kun jij je focussen op wat uiteindelijk het belangrijkst is: je ontwikkeling als arts.
Christopher: "BKV heeft me echt door het hele proces heen geholpen. Het was altijd duidelijk wat er van mij verwacht werd, en als ik vragen had, kon ik meteen terecht bij Louise of Ingrid. Zij stonden altijd klaar, dat gaf rust en vertrouwen. Het blijft een grote stap, maar je krijgt er zóveel voor terug: kansen, kennis, stabiliteit en een geweldige werkomgeving.”
Benieuwd naar jouw kansen om te specialiseren in Duitsland?
Wij helpen jou deskundig, betrokken en kosteloos. Deel jouw ambitie in een
open sollicitatie of neem zelf contact op met
Louise:
bel,
WhatsApp of
mail haar.